|
Waterkoeling voor dummies
De warme zomermaanden mogen dan voor de mens een stuk beter bevallen dan de koude wintermaanden, je dure computer apparatuur heeft het er maar moeilijk mee. Mijn redelijk high-end te noemen desktop pc kon de warmte van de afgelopen weken met de aanwezige luchtkoeling niet meer bijbenen, en draaide zodoende al 3 weken lang met een open deur, en een grote kamerventilator ernaast, die voor verfrissing moest zorgen. Alhoewel redelijk effectief toch niet de meest ideale oplossing. Vandaar dat ik na meerdere jaren wikken en wegen eindelijk de "grote" stap genomen heb, en besloten heb Ghost uit te rusten met een waterkoelingsetje. Hoe gaan we dat doen, en welke set gaan we gebruiken? Na lang lezen op internet, en veel reviews gezien te hebben kwamen er 3 waterkoeling combinaties naar voren die beter waren dan de rest: Aan het Silverprop materiaal is in Nederland vrij moeilijk te komen. (Het is overigens zowieso lastig om de goede onderdelen te krijgen in Nederland, aangezien de meeste huis tuin en keuken computerwinkels geen waterkoeling apparatuur verkopen, en je dus op zoek moet naar speciaalzaken. Danger Den materiaal is niet verkrijgbaar als complete set, en na wat rekenwerk zou mijn koelopstelling met losse Danger Den onderdelen uitkomen op zo'n 4 a 500 euro. De keuze is daarom gevallen op de Asetek Waterchill K12-L20 set, welke voor 255 euro compleet geleverd wordt en je CPU, Northbridge en GPU koelt. In vergelijking met andere oplossingen een behoorlijk goede deal. Na nog wat artikelen gelezen te hebben over waterkoeling waren de basisprincipes duidelijk: Waar gaan we dat geweld allemaal inproppen? Als basis voor deze waterkoelingtest dient mijn (soms) trouwe desktop Ghost. De specs van Ghost:
Waar werd dat hele zootje mee gekoeld?
Bij elkaar een hele berg met ventilatortjes dus, die samen een aanzienlijke berg herrie veroorzaakten, en dus de boel niet eens netjes koel konden houden. Tijd voor het echte werk! Wat hebben we allemaal nodig? In Rotterdam de Asetek set gekocht.. en omg wat een grote doos is dat als je er mee de winkel uit loopt. Je 250 euro gaat iig niet in wat lucht zitten :) Thuis aangekomen de boel maar even inspecteren... wat hebben we allemaal nodig om dit geheel te laten werken?           Ok.. aan de slag dan maar! Het uitgebreide instructieboekje van Asetek erbij, en daar gaan we! Allereerst moest heel de inhoud van de kast leeggehaald worden, omdat het moederbord er uit moest om de Intel retention guide (dat zwarte ding rond de CPU) te verwijderen. Diskbays en PCI kaarten eruit dus, en het moederbord is klaar om eruit gehaald te worden. De eerste stap in het instructieboekje is het monteren van de radiator. Dat bleek nog een lastige klus, aangezien mijn Chieftec kast achterin plaats heeft voor 2 8x8 casefans, en het 12x12 blok dus te breed was voor de daarvoor bedoelde zone in de kast.   Ik dacht dus slim te zijn door de radiator met 2 schroeven op de verhoging in de kast te monteren waar ook de aansluitingen van het moederbord in zitten. Op deze manier paste de radiator mooi in de breedte, en hing toch redelijk stevig vast. Dat dit wat problemen met zich meebracht bleek later pas. Op de foto hieronder is duidelijk te zien hoe handig ik ben met mn grote vriend de boormachine ;)   Vervolgens moest dus de retention guide verwijderd worden die alle Intel P4 mobo's hebben. Erg eenvoudig: Witte palletjes eruit trekken, en vanaf de onderkant de zwarte dopjes door de gaatjes naar buiten drukken, en je guide is los. Vervolgens 4 schroeven erin, en aan de bovenkant afstandspallen erop, waar het CPU element doorheen gaat glijden. De bovenkant van het CPU element wordt vastgezet met veren en duimschroefjes. Op de rechter foto hieronder is te zien hoe het NB element via een zogenaamde "Ghettomod" is vastgezet: Met tieraps. Dit is op een P4 bord niet anders op te lossen, aangezien er slechts 2 oogjes zitten om een heatsink te monteren, en er dus geen gaten zijn. Ook heeft de northbridge een open core, zonder shimguide erom heen, waardoor het hele blokje dus op 1x1,5cm core wankelt.. de kans is dus redelijk groot dat je core beschadigt tijdens het (de)monteren van de fans/elementen. Gelukkig doet de mijne het nog, maar het gaat hier wel om een serieus ontwerpfoutje van Intel naar mijn mening!   Laatste slachtoffer is de Radeon. Na binnen een recordtijd van 30seconden alle Zalmann zooi verwijderd te hebben (Het monteren ervan had me 1,5 uur gekost ofzo..) en de core schoongemaakt te hebben, kon het GPU blokje erop. Dankzij de mooie shimguide van ATI (dat stalen ding rondom de GPU core) was dit erg eenvoudig, en kon de core niet beschadigen. Kijk daar maar eens ff naar Intel!   Nou.. alles zit erop en eraan.. terug in de kast met die zooi! Ja.. dat had ik gedacht. De duimschroefjes van het CPU blok waren zo hoog dat ze in de weg zaten voor de radiator, die nog in de kast zat. Na het verwijderen van de radiator kon het mobo er weer in, en wonder boven wonder paste de radiator hier nu precies bovenop :) Vervolgens alle kaarten, diskbays en weet ik wat voor rommel weer op zn plek gedaan, en toen werd het tijd om de pomp en het reservoir nog ergens tussen te zetten. Dit bleek nog vrij lastig in mijn overvolle kast, aangezien de slangen niet erg buigzaam zijn, en de pomp en reservoir samen flink wat plaats innemen. Gelukkig nog wat plaats kunnen vinden onderin de kast, naast 1 van mijn PCI kaarten voor de pomp, en vlak daarnaast, tussen PCI kaarten en hdd's in het reservoir. Alle slangen eraan, mobo aansluiting van de PSU kortsluiten met het Asetek-kortsluit-draadje,en de pomp begon te lopen. Vervolgens komt de 3,5liter watervoorraad erbij, en ging ik rustig wat water in het reservoir schenken. Maar ehh.. het water hoort binnen het systeem te blijven dacht ik, maar alles liep er mooi onderaan de radiator weer uit, bovenop mijn videokaart! Dat bleek te liggen aan een ietswat scheef afgeknipte slang. Opnieuw knippen en vastzetten, en ik kon weer overnieuw vullen. Na het vullen bleek er in het hele systeem iets van 300ml water gegaan te zijn... kom ik daar aan met mijn 3,5 liter. Anti algen spul erbij, en klaar was ik.. dacht ik. Toen alles mooi in elkaar zat bleek ineens het reservoir te gaan lekken door de pompdruk. Toen lag dus de bodem van mijn kast ineens weer vol met water. Dit defect bleek te liggen aan een klein stukje plastic dat tussen de onderste O-ring van het reservoir en de rand zat. Na verwijdering was hij mooi waterdicht.   De boel een half uurtje laten proefdraaien, en alles werkte nu uitstekend. Tijd voor de vuurproef. PSU/mobo stekker er weer in, alle kabels aangesloten, en aanzetten die handel. Na eerst geen beeld te krijgen op mijn monitor, en dus bang zijnde dat ik mijn videokaart gesloopt had, bleek dit te liggen aan het vergeten van het terugstoppen van het RAM geheugen (zucht..), maar vervolgens werkte alles weer naar behoren, en was er van de voorafgaande herrie geen sprake meer.. stilte is een betere omschrijving!   Conclusie Wanneer je je mateloos irriteert aan de herrie die er uit je computerkast komt, of wanneer je luchtkoeling je powerpc niet meer kan bijbenen op warme zomerdagen is het verstandig om aan waterkoeling te gaan denken. Bedenk je echter wel dat het toch link is om met water te gaan spelen zo op en boven je dure electronica, zeker als het ook nog eens meerdere keren fout gaat tijdens de installatie. Met het hele proces ben je al gauw een uur of 6 bezig, voordat alles netjes in je kast zit ingebouwd en alles getest is. Neem er dus wel je tijd voor, want met haastwerk krijg je alleen maar problemen bij deze operatie gok ik. Verder is het verstandig om een goede koelpasta te kopen als je aan de slag wilt gaan, omdat de keramische witte pasta die je bij de meeste koelhardware krijgt na verloop van tijd gaat uitdrogen, deze minder warmte doorgeeft dan bijv. zilverpasta, en deze bovendien ook nog eens lastiger is uit te smeren over je chips. (De laag moet zo dun mogelijk zijn, dus smeren is vrij lastig). Overigens heb je dus aan 1 fles demi water wel genoeg voor je hele operatie, en kan je het hele systeem nog eens 2x volledig navullen met dezelfde fles :P Waterkoeling is voor de echte PC-liefhebber dus geen slechte keuze wanneer het om goede koeling gaat. de 12x12CM fan maakt op 7Volt genoeg toeren om mijn CPU/NB/GPU koel te houden, en maakt op dit voltage nauwelijks tot geen geluid. De pomp is fluisterstil, en laat alleen lichtelijk van zich horen wanneer hij lucht aanzuigt (Bij het bijvullen/opstarten van het systeem). Zorg er wel voor dat je pomp los staat van andere onderdelen, aangezien hij wel trilt, en dus vibraties in je metalen onderdelen kan veroorzaken (zoals een kastdeur), wat dus wel geluid veroorzaakt. Het enige wat ik nu nog in mijn kast hoor zijn de 4 harde schijven. Nog niet 100% stil, maar een hele vooruitgang dus, en gezien de beperkte ruimte die ik nog over heb zit een stilheids oplossing voor 4 hdd's er niet in. De temperaturen zijn ook uitstekend. Idle worden de onderdelen op een constante temperatuur van 48 graden gehouden. Voor mijn Northbridge is dit hoger dan ik met luchtkoeling had, maar aangezien hij in dezelfde stroom met de warmere CPU en GPU zit is dit logisch. Onder stress van CPU en/of GPU loopt de temperatuur van de onderdelen iets omhoog naar 52 graden voor CPU/GPU, en 51 graden voor NB. Vooral voor mijn videokaart is dit een hele verbetering, aangezien deze temperaturen tot 80 graden bereikte. Ook het maximum van 66 graden van mijn CPU (op 3.6Ghz) is dus aanzienlijk verlaagd. Misschien is je opgevallen dat deze temperaturen nog altijd hoger zijn dan de resultaten die je regelmatig in tests en reviews ziet, maar dat komt omdat daar alleen een CPU in het circuit wordt opgenomen, en er in mijn geval dus 3 blokken inzitten. Tenslotte nog een minpuntje aan het waterkoelen: Door alle slangen en apparatuur is je kast ineens erg "vol", en kun je niet zomaar je onderdelen er uit halen. Om mijn harde schijven te verwijderen bijvoorbeeld, dient mijn videokaart eerst verwijderd te worden, voordat de drivebay eruit kan. Voordat de videokaart eruit kan moet ik dus eerst het waterkoelingsysteem leeg laten lopen, de slangen loskoppelen zonder dat deze gaan druppelen, de pomp en het reservoir verwijderen, en dan pas de videokaart. Als dit geen bezwaar voor je is, en je hebt nog 250 euro over, dan kan ik de Asetek L12-A20 van harte aanbevelen. :) |
   Do you like this new website?
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
 |